Forcible20

UPS Çeşitleri ve Kullanım Alanları

UPS’ler yapılarına göre üç bölüme ayrılabilirler. Şebeke gerilimi belli toleranslar dahilindeyse yükü doğrudan şebe***e bağlayan, şebeke gerilimi toleranslar dışına çıktığı zaman kısa bir kesinti ile Ups konumuna geçen ve kısa süreli besleme yapabilen Off-Line UPS modelleri, Line Interactive UPS modelleri ve sürekli UPS üzerinden besleme yapan OnLine UPS modelleri.

- Off-Line UPS Modelleri

Off-Line UPS’ler yapı olarak kısa süreli çalışmaya uygun kare dalga bir inverter ünitesi, inverter gücünün 1/10′u kadar güçte şarj ünitesi ve şebeke ile Ups arasında aktarmayı sağlayan röleli anahtardan oluşur. Şebeke elektiriği varken çıkış yükleri şebekeden beslenir ve aküler şarj edilir.Şebeke gerilimi kart üzerinde ayarlanan alt ve üst limitlerin dışına çıktığı zaman röle konum değiştirerek çıkışı Ups’e aktarır. Şebekenin kesildiğinin veya toleranslar dışına çıktığının test edilmesi, rölenin konum değiştirmesi ve inverterin açılması işlemlerindeki gecikmeler toplandığı zaman Off-Line Ups’lerin geçiş kesinti süreleri ortayaçıkar.

Şarj ünitesi gücünün sınırlı olması dolayısı ile kesintide çalışma süresi kısa olur. Off-Line Ups’lerin kullanım amaçları elektirik kesintisindeçalışabilmek değil ,kesinti durumunda bilgisayarı kontrollü olarak kapatma ihtiyacıdır. Basit yapılı ve ucuz olmaları tercih edilmelerine sebep olur.İşletme veya kullanma sürecinde dikkat edilmesi gereken en önemli unsur akülerinin şarj olabilmesi için cihazın açık olma zorunluluğudur. Bu durum cihazın kullanım dışı zamanlarda akülerini şarj etme imkanını ortadan kaldırır. Dolayısıyla sık sık elektrik kesintisi olan yerlerde yeterince verimli çalışamazlar.

Kullanım Alanları:

1- Ev veya işyerinde kullanılan kişisel bilgisayarlar
2- Jeneratör destekli çok kullanıcılı bilgisayar sistemleri. Bu sistemlerde kullanım amacı jeneratörün devreye gireceği zamana kadar sistemin çalışmasını sağlamaktır.
3- Düşük kapasiteli kartlı geçiş ve kapı kontrol sistemleri. Kesinti durumunda bilgilerin kaybolmaması ve sistemin en azından stand-by konumunda kalabilmesi için.
4- Elektronik terazi ve yazarkasalar. Genellikle düşük güçlü cihazlar oldukları için çalışma süreleri uzun olabilir ve geçiş kesintileri problem yaratmaz.
5- Acil aydınlatma üniteleri. Elektrik kesintisi durumunda kapalı yerlerde çıkış kapılarının aydınlatılması veya bina cephelerinin güvenlik aydınlatmalarında kullanılabilirler.

Avantajları:

1- Her bilgisayar veya elektronik cihaz için bir adet kullanılmasından dolayı yüksek sayılarda tüketiliyor olması yüksek sayılarda imal edilmelerini dolayısıyla imalat maliyetlerinin düşük olmasını sağlar. Basit yapıda olmasından dolayı malzeme maliyetleri de düşük olduğu için ucuza satılabilmektedirler.
2- Küçük boyutlu olması büro tipi yerlerde tercih edilmesine sebep olur.
3- Şebeke gerilimi varken elektronik devreler pasif konumda olduğu için hiçbir ses çıkmaz. İnverter konumunda çalışırken ise yalnızca transformatörün sesi olduğu için çok az bir ses oluşur. Sessiz çalışması tercih sebebidir.
4- Normal çalışma seyrinde hemen hiçbir kaybının olmaması işletme maliyeti açısından tercih sebebidir.

Dezavantajları:

1- Şebeke izolasyonu yoktur. Şebekedeki kısa süreli gerilim düşme ve yükselmelerine karşı etkili olmadığı için bu değişimler yüklere yansır ve arıza yapmalarına sebep olabilir.
2- Çıkış regülasyonu iyi değil. Şebekenin + -%20 sınırları içinde kalması halinde yükü şebekeden beslediği için örneğin bilgisayara 175 VAC İLE 250 vac arasında gerilimler gelebilir. Bilgisayarın besleme ünitesi bu gerilimlerde çalışmaktan dolayı zarar görebilir.
3- Geçiş kesintileri vardır. Şebekenin düşüp yükselmeleri veya kesilmelerinde invertere geçerken oluşan yaklaşık 50-100 ms’ lik kesintiler bazı elektronik cihazların kapanmasına veya hatalı çalışmasına sebep olabilmektedir.
4- Yüksek güçlerde imal edilemezler. Kare dalga yapıda olması ve röleli geçiş gibi olumsuz özelliklerinden dolayı yüksek güçte imal edilmeleri mümkün değildir. Özel imalatlar dışında 1250 VA’den daha büyük güçte yapılamazlar.
5- Çıkış dalga şekilleri sinüs değildir. Sinüs çıkışlı imal edilmeleri mümkündür ancak maliyetlerin yükselmesinden dolayı tercih edilmez. Pek çok elektronik cihaz için giriş geriliminin sinüs olması sağlıklı ve güvenli çalışma için gereklidir.
6- Özellikle ithal Ups’lerin tamir ve bakım maliyetleri satış fiyatlarıyla karşılaştırıldığında çok yüksek olabildiği için arıza yaptıklarında yenisini almak gerekmektedir. İşletme maliyeti olarak uzun vadede pahalıya malolabilmektedir. Bu durum Off-Line Ups’lerin tercih edilmemesine sebep olabilmektedir.

- Line-Interactive UPS Modelleri

Line-Interactive Ups modelleri şebeke gerilimi varsa ve belli sınırlar içindeyse bu gerilimi regüle ederek çıkışına verir. Şebeke kesildiğinde röleli veya triac’lı bir anahtar ile çıkışı Ups’e aktarır. Şebeke konumunda çalışırken aynı zamanda akülerini de şarj eder. Şebeke konumunda çıkış regülasyonunu şebekenin 220 VAC den düşük veya yüksek olan kısmını ilave ederek veya çıkararak sağlar. Dolayısıyla güç kaybı azdır. Şarj ünitesi Off-Line Ups’ler kadar sınırlı olmasa da maliyet problemlerinden dolayı düşük güçlüdür. Bu yüzden aküden çalışma süresi kısa aküleri şarj etme süresi uzundur.

Yapılarından dolayı yüksek güçte imal edilmezler.

Kullanım Alanları:

1- Off-Line ups’lerin kullanıldığı her yerde kullanılabilirler. Ancak fiyatları Off-Line Ups’lerden daha yüksektir.
2- Güç sınırlarını aşmayacak kapasitede (2 kVA ya kadar) az kullanıcılı network sistemlerinde jeneretörsüz kullanım.
3- Düşük kapasiteli otomasyon sistemlerinde yükün özelliklerine dikkat edilerek kullanılabilir. Çünkü otomasyon sistemlerinde bulunan PLC üniteleri ve kumanda etkileri motor vs. cihazlarda çok kısa bile olsa kesintilerden etkilenebilir.
4- Bunların dışında şebeke izalasyonu gerektirmeyen ve kesintiyi kabul edebilen düşük güçlü sistemlerin beslemelerinde kullanılabilirler.

Avantajları:

1- Line-Interactive Ups’ler, Off-Line Ups’lerden daha iyi bir çıkış gerilim regülasyonuna sahiptir. Regülasyon sınırları %2 ile %5 arasında olabilir. Bu regülasyon sınırları pek çok elektronik cihaz için yeterlidir.
2- Şebeke gerilimi varsa inverter ünitesi yalnızca şebekenin 220 VAC’den düşük veya yüksek olan kısmını dengeleyecek kadar güç harcayacağı için güç kaybı çok düşük olacaktır. Bu özellik Line-Interactive Ups’lerin On-Line Ups’lerden en önemli üstünlüğüdür.
3- Line Interactive Ups’lerin diğer önemli avantajları şebeke konumunda çalışırken aküleri kullanmadığı için akülerin kullanım ömrünü arttırmaktadır. Ups şebeke konumunda çalışırken aküler tampon şarjda kalırlar. Bu durum şarj-deşarj sayısı sınırlı olan aküler için oldukca faydalıdır. On-Line Ups’lerde aküler inverteri besleyen DC hatta bulundukları için üzerlerinden sürekli olarak akım çekilir. Bu durum akü kullanım ömrünü azaltır.
4- Off-Line modelden daha düşük On-Line modelden daha yüksek verimde çalışabilirler. Off-Line Ups’ler şebeke varken tam anlamıyla stand-by konumda oldukları için hiç bir güç kaybı sözkonusu değildir. Toplam zaman olarak ele alınınca Line-Interactive Ups’ler daha düşük verim gösterirler. On-Line Ups’lerde inverter ünitesi sürekli olarak tam güçle devrede olduğu için verim düşüktür.
5- Şarj üniteleri daha küçük güçte imal edildiği ve inverter ünitesi kısa süreli çalışma için tasarlandığı için Line- Interactive Ups’ler On Line Ups’lerden daha küçük boyutta olurlar.
6- Yine 5. Maddedeki nedenlerle On Line Ups’lerden daha ucuza imal edilebilirler.

Dezavantajları :

1- Line-Interactive Ups’lerın en önemli dezavantajları şebeke izalasyonunun olmamasıdır. Şebeke konumunda çalışırken şebeke gerilimini regüle ettiği için giriş çıkışa kısa devredir ve girişte oluşan gerilim düşme ve yükselmeleri kısa bir süre için çıkışa yansır. Çünkü regülasyon ünitelerinin gerilim değişimlerine cevap süreleri vardır. Bu cevap süreleri her ne kadar kısa olsada şebekedeki yüksek frekanslı elektririksel gürültüleri ve ani gerilim değişimlerini dengelemeye yeterli olmaz. Özellikle tıbbi amaçlı ölçüm ve test cihazları (ultrasound, elektrokardiyograf v.b) yüksek frekanslı elektriksel gürültülere karşı oldukca hassastırlar. Bu türlü gürültüler cıhazların hatalı çalışmasına veya arıza yapmasına sebep olabilmektedirler. Ups’nın bulunduğu yere yakın mesafelerde çalışan yüksek güçlü elektrik motorları (su pompaları, soğutucular vb) veya kaynak makinaları şebeke geriliminde milisaniyeler mertebesinde gerilim düşmelerine ve yükselmelerine sebep olurlar. Bu bozulmalar belli limitlerin üzerine çıktığında hemen bütün elektronik cihazlar için tehlikelidir. Line-Interactive Ups’ler bu gibi durumlarda yeterli koruma sağlamazlar.
2- Daha önce de belirtildiği gibi şebekeden invertöre geçerken kısa bir kesinti oluşur. Bu kesinti bazı cihazlarda hissedilebilir. Bilgisayar sistemlerinin pek çoğu bu kesintiyi hissetmez.
3- Line-Interactive Ups’lerin şebeke konumundaki regülasyon sınırları (+-%2-5) bazı cihazlarda yeterli olmamaktadır. Bunlar daha çok değişik amaçlı ölçüm ve test cihazlarıdır. Bilgisayar sistemleri için ise bu sınırlar yeterince iyidir.
4- Yüksek güçlerde imal edilemezler. Yapıları gereği 2KVA dan daha yüksek güçlerde imal edildiklerinde röleli geçişlerden ve dalga şekillerinden dolayı problem çikarabilmektedirler. Ayrıca yüksek güçlerde imal edildiklerinde On-Line Ups’lerden daha ekonomik olma özelliklerini de kaybederler.
5- Kesinti durumunda devrede kalma süreleri kısadır. Yapıları gereği yüksek kapasiteli akü kullanılamadığı için kesinti durumunda uzun süreli çalişma gerekiyorsa Line-Interactive Ups’ler kullanılamazlar.
6- Şarj ünitesinin düşük olduğu için şarj süresi uzundur. Sık sık elektrik kesintisi olan yerlerde verimli çalışamazlar.

- On-Line UPS Modelleri

On -Line Ups modelleri çıkış gerilimini sürekli olarak akülerden aldığı DC gerilimden üreterek sağlarlar. Şebeke gerilimi olduğu zaman şarj ünitesi akü gerilimini dengeler. Çıkış gerilimi sürekli inverter ünitesinden sağlandığı için inverterin güç kaybı süreklidir. Şarj ünitesi inverterin harcadığı bütün gücü karşıladığı gibi aküler boş olduğu zaman akü kapasitesinin minimum 1/10′u kadar bir güçle aküleri doldurmak zorundadır. Bu yüzden şarj ünitesi inverterden en az %30 daha güçlü olmak zorundadır ve akü kapasitesi büyüdükce şarj ünitesinin gücü de büyür.

On-Line ups’lerde çıkış frekansı şebeke varsa şebe***e senkron olur. Şebekedeki gerilim değişimleri çıkış gerilimini hiç bir zaman etkilemez. Şebeke izalasyonu vardır. On-Line Ups’lerin, arıza yaptığında veya aşırı yüklendiğinde kendini koruyabilmesi için Statik By-Pass üniteleri vardır. Çıkış dalga şekilleri tam sinüs veya sinüsoidal olarak adlandırılan iki basamaklı filtrelenmiş kare dalgadır. Çıkış regülasyonları diğer modellerden daha iyidir (%+-1). Yüksek güçlerde imal edilebilirler ve 3 fazlı uygulamaları yapılabilir.

Kullanım Alanları :

1- Line-Interactive ups’lerin kullanıldıkları her yerde kullanılabilirler.
2- Çok kullanıcılı bilgisayar sistemlerinde jeneratör desteği olmadan güvenle kullanılabilirler.
3- İyi bir çıkış regülasyonu, şebeke izalasyonu ve kararlılık gerektiren tıbbi ve üniversite laboratuvar cihazlarında, her türlü ölçüm ve test ünitelerinde koruma ve hatasız çalışma için kullanılabilirler.
4- Otomasyon sistemlerinde 3 fazlı gerilim gerektiren makinaların beslenmesini ve korumasını sağlayabilirler. Özellikle üç fazlı besleme gerektiren sistemlerde bir fazın kesilmesi, gerilim veya frekans dengesizliklerinin sebep olduğu arızalar için iyi bir çözüm oluştururlar.

Avantajları :

1- İyi bir çıkış regülasyonu sağlarlar. İnverter ünitesi sürekli devrede olduğu için ani durum değişimleri için cevap süresi gibi bir problemleri yoktur ve yük değişimlerine cevap çok hızlıdır. Çıkış gerilim regülasyonu +-%1 civarındadır. Şebekede olabilecek frekans kaymalarından etkilenmeden belli toleranslar içinde sabit frekanslı gerilim sağlar. Diğer Ups modellerinin hiç birinde şebeke frekans hatalarına karşı koruma yoktur. Bu durum jeneratörlü çalışmalarda jeneratörün arıza yapması durumunda sistemin korunmasını sağlar.
2- Tam bir şebeke izalasyonu sağladığı için hatlardaki elektririksel gürültülerin cihazlara yansımasını engeller. Özellikle sanayi bölgelerinde şebekede çok fazla gürültü ve bozulma olduğu için On-Line Ups’ ler önemli bir koruma sağlarlar.
3- Tam kesintisiz çalıştığı için bütün elektronik cihazlara güvenle kullanılabilir.
4- Üç fazlı çalışmalar için uygundur. Özellikle otomasyon sistemlerinde alternatifsiz çözüm oluştururlar.
5- Yüksek güçlerde imal edilebilirler. Tek faz giriş tek faz çıkış olarak 10 KVA ‘ya kadar kullanılabilirler. Daha yüksek güçlerde hem giriş tesisatı hem çıkış tesistı aşırı zorlandığı için 3 fazlı uygulamaya geçilir. Binaların şebeke tesisatları belli güç sınırlarında çekildiği için genellikle istense bile bir fazdan örneğin 10 KVA’dan daha yüksek güç çekemeyiz. Giriş ünitesini 3 fazlı yapmak zorunda kalabiliriz.
6- On-Line Ups’ler değişik giriş değişik çıkış yapılarında imal edilebilirler.
a- Bir faz giriş - Bir faz çıkış
b- Bir faz giriş - Üç faz çıkış
c- Üç faz giriş - Bir faz çıkış
d-Üç faz giriş - Üç faz çıkış
Bu yapı müşterinin farklı ihtitaçlarını karşılayabilmek açısından oldukça önemli bir ayrıcalık sağlar.
7- Statik by-pass ünitesine sahip olduğu için arıza olduğunda veya aşırı yüklenmelerde kesinti yaratmadan şebeke konumuna geçebilmektedir.

Dezavantajları:

1- Diğer Ups modellerine göre daha pahalıdır.
2- Sürekli olarak kendi ürettiği gerilimle yükleri beslediği için güç kaybı yüksektir.
3- Diğer Ups modellerinden daha büyük boyutlara sahiptir.

Forcible20

UPS Cihazlarında Aldatma ve Haksız Rekabet

Piyasamızda PC'ler için üretilmiş çok değişik marka ve modellerde Kişisel Bilgisayar Kesintisiz Güç Kaynağı UPS Cihazlarında ürün etiketi, fatura, garanti belgesi ve internet sayfalarında beyan edilen özelliklerin ürünün gerçek değerleri ile örtüşmediği, bazı özelliklerinin saklandığı veya yanlış beyan edildiği, hatta bazı UPS'lerin gümrüklerden Kişisel Bilgisayar Güç Kaynağı (Power Supply) gibi çekildiği görülmektedir. Tarafımızdan, giriş seviyesi denilen 600VA-1500VA arasında birçok değişik marka ve model UPS piyasadan satın alınarak temel teste tabi tutulmuştur. TÜBİDER bu ürünlerle ilgili olarak üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcıları aşağıdaki konularda gerekli önlemleri almaları konusunda bilgilendirmeye karar vermiştir.

Kişisel Bilgisayar UPS Cihazlarında Aldatma ve Haksız Rekabet



Piyasamızda PC'ler için üretilmiş çok değişik marka ve modellerde Kişisel Bilgisayar Kesintisiz Güç Kaynağı UPS Cihazlarında ürün etiketi, fatura, garanti belgesi ve internet sayfalarında beyan edilen özelliklerin ürünün gerçek değerleri ile örtüşmediği, bazı özelliklerinin saklandığı veya yanlış beyan edildiği, hatta bazı UPS'lerin gümrüklerden Kişisel Bilgisayar Güç Kaynağı (Power Supply) gibi çekildiği görülmektedir.

Tarafımızdan, giriş seviyesi denilen 600VA-1500VA arasında birçok değişik marka ve model UPS piyasadan satın alınarak temel teste tabi tutulmuştur.
TÜBİDER bu ürünlerle ilgili olarak üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcıları aşağıdaki konularda gerekli önlemleri almaları konusunda bilgilendirmeye karar vermiştir.


Kişisel Bilgisayar Kesintisiz Güç Kaynağı (UPS ) Cihazları İthalatçılarının, Dağıtıcılarının ve Satıcılarının DİKKATİNE



Kişisel Bilgisayar UPS Cihazları ithalatçıları, dağıtıcıları ve satıcıları:

• Cihaz etiketlerinde VA olarak verilen güç yanında Gerçek Güç değerini (Watt= Volt * amper * Güç aktörü) veya Cos Ø olarak Güç Faktörlerini mutlaka belirtmelidir.
  
• Cihaz içinde kullanılan akülerin Amper Saat olarak değerleri ve bunların maksimum güçte ortalama kaç dakika dayanacağı mutlaka yazılmalıdır.
  
• Ürün etiketlerinde cihazların üretim yeri doğru olarak belirtilmelidir . Menşei ülke yanıltması suçtur.
  
• İthal edilen UPS cihazları gümrüğe doğru G.T.İ.P Gümrük tarife istatistik Posizyonu'ndan beyan edilmeli ve orjinal Sanayi Bakanlığı onaylı garanti kartı ile piyasaya verilmelidir.

Piyasaya arz edilen ürünlerin teknik özellikleri ile "Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen" özellikleri uyumlu olmak zorundadır.



Piyasaya ürün arz eden, "üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcılar bu zorunluluğa uymak ve bunun gerektirdiği yasal ve teknik yükümlülüğü yerine getirmek" durumundadırlar.



İncelememezi konu olan Kişisel Bilgisayar UPS Cihazlarının, "teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı" olarak, ürünün etiket değerlerinin gerçek değerleri ile örtüşmediği, bazı özelliklerinin saklandığı veya yanlış beyan edildiği, bazı UPS'lerin gümrüklerden Kişisel Bilgisayar Güç Kaynağı (Power Supply) gibi çekilerek piyasaya arz edilmektedirler.



Bu ürünleri piyasaya arz eden, üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcılar ın sorumlulukları sorumluluk müteselsilen'dir)



1- Ayıplı ürünü, ayıbını gizleyerek ve bilerek piyasaya vermek suretiyle,"satılan malın ayıbı nı , tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile gizlemiş" olmaktadır lar . (Yaptırımı: her bir işlem için 168 YTL)



2- Bu ürünlerle ilgili reklam ve duyurularla, "Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini tehli***e düşürücü" reklam vermiş olmaktadırlar.(Yaptırımı: reklamı düzeltme ve 5.919 YTL, eğer reklam ve duyuru ülke düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise; 59.190 YTL)



3- Gerçekte olmayan ürün değerlerini varmış gibi göstererek, tüketicileri kandırmakta ve diğer satıcılar karşısında haksız rekabet yoluyla haksız kazanç elde etmektedirler.(Yaptırımı: haksız rekabetin yol açtığı maddi kayıpların karşılanması ve haksız rekabetin doğurduğu sonuçların giderilmesi)

4- Sahte etiketleme yaparak, ürünün taşıması zorunlu etiket değerlerini, sertifikaları ve belgeleri olmadığı halde varmış gibi göstererek tüketicileri yanıltma yoluna gitmektedirler.

Bu davranışlar ve piyasaya bu türden ürün arzı ciddi yaptırımlara tabi kusur ve suçlar kapsamındadır.



Kişisel Bilgisayar UPS Cihazları marka sahiplerinin, üreticilerinin, ithalatçılarının, dağıtıcılarının ve satıcılarının konuyu dikkatle ele al ıp gerekli önlemleri alarak, ürünün gerçek teknik özellikleri ile etiket değerlerini uyumlu hale getirmelerini talep ediyoruz.



Tübider Piyasa Denetim ve Gözetim Komisyonu



Kişisel Bilgisayar UPS Cihazlarının Örnek İncelemesi

Tanımlar:

Çekilen Güç - UPS'in bağlanacağı cihazın gereksinimi olan elektrik gücüdür. Her cihaz gibi Kişisel Bilgisayarların da çektiği bu güç içinde hem aktif bileşen hem de reaktif bir bileşen vardır. Aktif bileşeni basit bir direç gibi reaktif bileşenleri de kondasatör ve bobinlerden oluşmuş komplex bir empedans gibi düşünebiliriz.




Aktif Güç - UPS'in gerçekten verebileceği ve Kişisel Bilgisayarı destekleyebileceği maksimum gerçek güçtür ve Watt (W) olarak ölçülür.

Reaktif Güç - Gerçekte UPS'in besleyeceği sistem için önemli olmayan bir değerdir. Alternatif akımın yarım dalga zamanı içinde yük üstünde toplanırken diğer yarın zamanda hiçbir işe yaramadan bir anlamda geri dönen ve aslında UPS'e ayrıca bir yük oluşturan bir güçtür. PFC devreleri ile kompanse edilebilirler. Toplam güç ise yandaki tabloda görüldüğü gibi Volt Amper (VoA) olarak hesaplanır.

Bir UPS'in Kişisel Bilgisayarı beslerken söz konusu olan Aktif Gücüdür. Aslında Güç faktörünün, bir KGK sistemini boyutlandırırken önemli manaları vardır. Güç, birim zamandaki enerjidir ve DC devrelerinde gerilim ve akımın matematiksel çarpımı olarak ifade edilir (Güç=Volt x Amper). Fakat alternatif akımda gerçek güç, güç faktörüyle VA değerinin çarpımıyla bulunur. Çoğu elektrikli cihaz için görünür güç (VA) ve gerçek güç (Watt) arasındaki fark çok önemsizdir ve ihmal edilebilir. Fakat tüm bilgisayarlar için fark fazla ve önemlidir. Bir bilgisayar sisteminin güç faktörü 0.6-07 arasındadır. Bu, görünür gücün (VA) gerçek güçten (Watt) yaklaşık %50 daha fazla olduğu anlamına gelir.

Bir Bilgisayarın Watt Cinsinden Değeri VA Değerinin %60 - %70’idir. Tüm modern bilgisayarlar, anahtarlama tipi konvertörün giriş özelliklerine bağlı olarak 0.6 ile 0.7 arası güç faktörüne sahip kapasitör girişli anahtarlamalı güç kaynağına sahiptir. Kişisel Bilgisayarın Watt olarak çektiği güç değeri aşağıdaki formül ile hesaplanır.

Watt= Volt * amper * Güç Aktörü

Ölçüm Düzeneği:

Tüm UPS'lere aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi reaktif yük bağlanarak test yapılmıştır.













Test edilen cihazlar 2 grupta özetlenebilir:

* Cihazların tümü non-lineer yükle test edilmiştir.


* Bateri testlerinde test edilen cihazların hiçbir standartı olmadığı gözükmektedir. Tam güçte 7 dakika ile 17 dakika arasında değişen dayanma süreleri vardır.

Forcible20

KGK SEÇİM KRİTERLERİ

PC kullanıcısı olarak bizi en fazla ilgilendiren konu nasıl bir KGK seçmemiz gerektiğidir. Şimdi KGK seçim kriterlerini sırayla inceleyelim:

1- Görünür güce göre KGK seçimi:

KGK çıkışına bağlanacak cihaz (Bilgisayar, yazıcı, fax vs.) sayısı ve gücü, seçilmesi gereken KGK’nın gücünü belirler. Bu güç görünür güçtür ve birimi kVA ile ifade edilir. Görünür güç,

Görünür güç (VA)= Gerilim(V)*Akım(A)

bağıntısı ile verilir, değeri doğrudan, gerilim/akım RMS değeri ölçen ölçü cihazlarının ölçtüğü büyüklüklerle saptanır. Ancak elektrik enerjisi tüketen yüklerde asıl harcanan güç aktif güçtür, birimi Watt’dır ve görünür güç ile arasında

Aktif güç= Görünür güç* Güç faktörü

bağıntısı geçerlidir. Sonuç olarak ‘bir’ den küçük olan güç faktörü değerleri KGK’nın kullanılabilir kapasitesini azaltmaktadır. Elektrik enerjisinin ne kadar verimli kullanıldığının ölçüsü olan güç faktörü değeri genellikle üç fazlı KGK cihazlarında 0.8, bir fazlı olanlarda ise 0.7’dir. Örnek olarak 10 kVA gücündeki üç fazlı bir KGK’nın çıkışından max. 8 kW, bir fazlı olanından ise max 7 kW güç çekebilirsiniz. Bu değerlerin üstünde güç çekecek şekilde çok fazla sayıda cihazı KGK çıkışına bağladığınızda KGK’nız aşırı akım uyarısı verir ve yükünüz, çekilen akım değerine bağlı olarak, bir süre sonra bypass kaynağına transfer eder veya KGK’nız kapanır.

Kullanıcı, satın alacağı KGK gücünü belirlerken, KGK üzerinden beslemeyi düşündüğü yüklerin etiketlerinde yazılı olan tüm VA değerlerini toplamalı veya akım ve gerilim değerlerinden söz konusu gücü hesaplamalıdır. Ortaya çıkan gücün üstündeki standart bir KGK ürününü seçebilirsiniz. Belirlediğiniz gücün %20 üstünde bir güce sahip KGK’nın seçilmesi yaygın bir pratiktir. İhtiyacın üstünde seçilecek KGK’da güç elemanları daha az akım ve gerilim streslerine maruz kalır ve kullanım ömrü uzar.

Kullanılan monitörün diagonal ölçüsü ile bilgisayarınızın güç kaynağını belirleyen CPU hızı ve üretim proses tipi, kullanılan ekran kartı modeli, Harddisk, soğutucu fanlar vs. gibi faktörler, tümüyle seçmeniz gereken KGK’nın gücünü etkiler. Bilgisayar sisteminizin güç tüketimi hakkında bir fikriniz yoksa, KGK satın almadan önce, satıcı firmaya mevcut ve ileriye dönük ihtiyacınızı iyi anlatmalısınız.

2- Faz sayısına göre KGK seçimi:

Aksi belirtilmedikçe KGK’nın faz sayısı çıkış fazları için verilmektedir. Genellikle 10 kVA’nın üzerindeki KGK’lar üç fazlıdır ve üç fazlı elektrik dağıtım sisteminin kurulu olduğu işletmelerde kullanılır. Ev ve küçük ofis uygulamaları için bir fazlı KGK kullanımı yeterlidir. Üç fazlı KGK’ların çıkışına bağlanacak bir fazlı yüklerin dengeli şekilde dağıtılması kadar üç fazlı elektrik dağıtım sisteminden beslenen bir fazlı KGK’ların da dengeli dağıtılması esastır. Faz iletkenlerinden çok farklı akımlar çekecek şekilde dengesiz dağıtılmış KGK’lar/kritik yükler nötr hattından akacak akımları arttırır. Aşırı nötr akımları, güç kayıplarının artmasına, monitör ekranlarında dalgalanmalara, hatta bazı durumlarda harddisk hatalarına bile neden olur ve ek tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar. Bir fazlı elektrik sisteminden beslenen bir fazlı KGK kullanımında bu tip olumsuzluklar söz konusu değildir.

Sonuç olarak sadece evde kullanılacak KGK’ların bir fazlı; üç fazlı elektrik tesisatının kurulu olduğu yerlerde ise, kullanıcının tercihine bağlı olarak, bir veya üç fazlı KGK kullanılması gerekir. Üç fazlı sistemlerde faz ve nötr iletkenlerinin uygun boyutlandırılması ve yük dağılımının doğru yapılması, ileride karşılaşılabilecek olası sorunları en aza indirecektir.

3- Akü süresine göre KGK seçimi:

KGK’nın temel kullanım amacı, elektrik kesintisi durumunda kritik yükleri, çekilen yük akımına bağlı olarak akü kapasitesinin belirlediği bir süre boyunca beslemeye devam etmektir. Aküler en az KGK’nın kendisi kadar önemli sistem bileşenleridir ve seçimleri, bakımları ayrı bir önem gerektirir. Aküden beslenme süresi, kullanılan akü kapasitesi ile orantılıdır, diğer bir deyişle uzun süren elektrik kesintileri için düşünülecek akülerin kapasitesi yüksek olmak zorundadır. Bu durum ise büyük güce sahip bir KGK kullanmanızı gerektirir. Bununla beraber düşük çıkış gücüne sahip ancak yüksek aküden çalışma süresi sunan standart dışı KGK’lar mevcuttur. Genellikle fiyatları yüksek olan bu modellerde şarj devrelerinin akım değerleri yüksektir veya ek şarj devreleri kullanılmaktadır.

Sadece bir PC’ye yönelik standart KGK’da yaygın olarak 12V/7Ah’ lik aküler kullanılır ve aküden besleme süresi 7-10 dakika arasında değişmektedir.

KGK’da akü ile ilgili sorunlar yaşamamak için akü bağlantılarının sağlam, akü şarj geriliminin doğru ve akü ortam sıcaklığının uygun (ortalama sıcaklık 20 derece) olduğundan emin olmalısınız. Uzun süre kullanılmayan KGK’ların aküsü kendi iç direnci üzerinden boşalır ve akünün durumuna, markasına/modeline ve kullanım süresine bağlı olarak yeniden şarj olmayabilir. Bilgisayarın kullanılmadığı zamanlarda bile KGK’nın çalışır durumda bırakılması tavsiye edilir.

Aküden çalışma süresine bağlı KGK seçiminde satıcı firma size en uygun KGK’yı önerecektir.

4- Diagnostik özelliklere göre KGK seçimi:

KGK teknolojisindeki gelişmeler kullanıcı arayüzüne de yansımıştır. Ön panelde yer alan analog veya sayısal göstergeler kullanıcıya KGK’nın çalışma durumu ve alarmları hakkında bilgiler verir. Hemen hemen tüm KGK’larda yer alan aşırı yük alarmı KGK’nın aşırı bir şekilde yüklendiğini, akü alarmı aküden besleme süresinin azaldığını veya akü ile ilgili bir sorunun yaşandığını bildirir.

Kullanıcıların bu alarmları dikkate alması ve kullanım kitapçığına veya satıcı firmaya başvurarak gerekli tedbiri alması gerekir. Bazı KGK’lar izleme (monitoring) yazılımları ile gelmektedir. Bu yazılımları bilgisayarınıza yükleyerek, ve bilgisayarın seri haberleşme portu ile KGK’nızın RS232 portu arasında bir haberleşme linki kurarak KGK’nızın tüm çalışma durumunu bilgisayar ekranınızdan sürekli izleyebilirsiniz. Gelişmiş KGK modellerinde SNMP yazılımları da mevcuttur. SNMP kitleri, KGK’nızı internet veya ağ ortamında, ancak gecikmeli olarak izleme imkanı sunar.

Çok kritik uygulamalarda diagnostik özellikler, arızanın tespit edilmesi ve giderilmesi sırasında servis süresini kısalttığı için önem kazanmaktadır.

Sonuç olarak seçeceğiniz KGK’da minimum sayıda durum/arıza izleme özelliğini aramalısınız. Bu sizi, sonradan karşılaşacağınız daha büyük sorunlara karşı koruyacaktır.

5- Şebeke gerilimi değişim aralığına göre KGK seçimi:

Yukarda sayılanların dışında KGK’nın besleneceği şebeke geriliminin efektif değer ve frekansının değişim aralığı da KGK seçimini etkileyen diğer bir husustur. Şebeke gerilimi çok geniş aralıkta değişiyorsa, kullanılacak KGK da bu duruma uyum sağlayabilmelidir. Şebeke gerilimi nominal değerinin çok üstüne çıktığında ya da çok altına indiğinde kritik yük aküden beslenecek ve bir süre sonra akü tümüyle boşalacaktır. Akü yeniden şarj olmadan meydana gelecek ikinci bir elektrik kesintisinde KGK gerekli güç korumasını sağlayamayacaktır. Bu durumdan korunmak için kullandığınız şebeke geriliminden ve değişim aralığından, KGK cihazınızın teknik verilerinin bu durumu desteklediğinden emin olmalısınız, gereken durumlarda gerilim değişimini düzenleyen bir gerilim regülatörü kullanmalısınız.